26 września Europa po raz 26. obchodzi Europejski Dzień Języków – święto, które od ćwierćwiecza przypomina o bogactwie językowym kontynentu i zachęca do nauki kolejnych języków obcych. Inicjatywa, ustanowiona z inicjatywy Rady Europy w 2001 roku podczas Europejskiego Roku Języków, na stałe wpisała się w kalendarz szkół, uczelni i instytucji unijnych w całej Europie.
Skąd się wzięło to święto
Europejski Dzień Języków obchodzony jest co roku 26 września od 2001 roku, kiedy to z inicjatywy Rady Europy i we współpracy z Komisją Europejską postanowiono zwrócić uwagę na różnorodność językową kontynentu. W samej Unii Europejskiej obowiązuje 24 języki urzędowe, jednak faktyczne bogactwo językowe Europy jest znacznie większe – jak przypomina Komisja Europejska, obejmuje ono także ponad 60 języków regionalnych i mniejszościowych oraz języki społeczności migrantów.
Ciekawostkę na ten temat przygotowała Szkoła Podstawowa nr 4 w Krotoszynie, wskazując, że w Europie używa się ponad 200 rodzimych języków, należących głównie do rodziny indoeuropejskiej – słowiańskich, germańskich, romańskich, bałtyckich i celtyckich – ale też do wyjątków spoza niej, takich jak węgierski, fiński, estoński czy niespokrewniony z żadnym innym językiem baskijski. Szkoła zwraca też uwagę na mniej oczywisty fakt: choć w UE obowiązuje 24 języki urzędowe, to najpopularniejszym językiem ojczystym wśród mieszkańców Unii jest język niemiecki.
Jak święto obchodzi Europa w 2026 roku
Jednym z flagowych wydarzeń tegorocznych obchodów jest impreza organizowana w Lizbonie przez sieć EUNIC Portugal, zrzeszającą instytuty kultury i ambasady krajów UE w Portugalii. Jak informuje polska placówka dyplomatyczna, Europejski Dzień Języków 2026 odbędzie się „w Bibliotece Palácio Galveias w Lizbonie w sobotę 26 września, w godzinach 14:00-22:00” (Gov.pl – Polska w Portugalii, 21.09.2026). W wydarzeniu, na które wstęp jest bezpłatny, weźmie udział 14 krajów europejskich, w tym Polska, a w programie znów pojawi się popularne „Speak dating” – mini-lekcje języków prowadzone przez native speakerów. Dla organizatorów to podwójna rocznica, ponieważ w 2026 roku sieć EUNIC Portugal świętuje 20 lat swojej działalności.
W ubiegłorocznej, jubileuszowej 25. edycji święta Komisja Europejska podkreślała emocjonalny wymiar nauki języków. Jak pisała wówczas w oficjalnym komunikacie: „Tegoroczne hasło to „Języki otwierają serca i umysły!”, co ma zwrócić uwagę na fakt, że znajomość języków ma pozytywny wpływ zarówno na poziomie emocjonalnym, jak i umysłowym” (Komisja Europejska, 26.09.2025). Ta idea – że nauka języków obcych to nie tylko kompetencja zawodowa, ale też narzędzie budowania empatii i zrozumienia międzykulturowego – pozostaje przewodnim przesłaniem obchodów również w tym roku.
Polskie szkoły i uczelnie włączają się w obchody
Święto tradycyjnie najżywiej obchodzone jest w szkołach. W II Liceum Ogólnokształcącym w Opolu tegoroczne obchody – zaplanowane na piątek 25 września – połączono z rywalizacją klas pierwszych o Puchar Przechodni Dyrektora Szkoły. W programie znalazły się m.in. gazetki poświęcone wylosowanym krajom, quiz wiedzy o językach, wspólne tańce na dziedzińcu szkoły oraz stroje inspirowane wylosowanymi krajami – z tej okazji, za zgodą dyrekcji, lekcje skrócono o pięć minut, wydłużając przerwy.
Podobny rozmach obchodów zaplanowało II Liceum Ogólnokształcące w Rybniku, które przygotowało dla uczniów cały pakiet konkursów: plastyczny „Nieoczywiste Gry Wyobraźni” inspirowany kubizmem i surrealizmem, „Albion English Language Contest”, konkurs wiedzy o kulturze krajów europejskich, konkurs lingwistyczny oraz kulinarny, na którym – jak zapowiadała szkoła – „na naszych stołach będą królowały przysmaki z całej Europy”.
Święto obecne jest też na uczelniach wyższych. Uniwersytet Śląski w Katowicach od lat organizuje z tej okazji wykłady i warsztaty językowe dla uczniów szkół średnich z regionu, prowadzone przez pracowników Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych. Jak podkreśla uczelnia na swojej stronie: „Nasze obchody święta języków europejskich cieszą się dużym zainteresowaniem uczniów i nauczycieli” (Uniwersytet Śląski w Katowicach, wrzesień 2026).
Jak Polacy radzą sobie z językami obcymi
Najnowsze dostępne dane administracji publicznej wciąż pochodzą z badania GUS „Uczenie się osób dorosłych”, przeprowadzanego co sześć lat – edycja z 2022 roku (opublikowana w 2023–2024) pokazała, że 72,8% osób w wieku 18-69 lat zadeklarowało znajomość języka obcego, z czego 45,8% zna jeden język, a 27% więcej niż jeden. Najwyższy odsetek znających języki obce notuje się w grupie 18-34 lata (ponad 80%), a najniższy wśród osób w wieku 55-69 lat (ok. 50%). Dane Eurostatu z 2022 roku wskazują z kolei, że w polskich szkołach podstawowych odsetek uczniów uczących się co najmniej dwóch języków obcych był niższy od średniej unijnej, wynoszącej wówczas 6,5%.
Świeższego spojrzenia na kompetencje językowe Polaków dostarcza najnowsza, 15. edycja rankingu EF English Proficiency Index, opublikowana w listopadzie 2025 roku przez EF Education First na podstawie testów 2,2 mln osób w 123 krajach. Polska utrzymała 15. miejsce w rankingu globalnym, ale poprawiła wynik ze 588 do 600 punktów, przy średniej światowej wynoszącej 488 punktów. Najlepiej Polacy radzą sobie z czytaniem (612 pkt) i słuchaniem (597 pkt), najsłabiej – z mówieniem (518 pkt). W tegorocznym zestawieniu regionalnym prowadzi województwo śląskie (617 pkt), a wśród miast na czoło wysunął się Gdańsk (625 pkt), wyprzedzając Lublin (617 pkt) i Katowice (616 pkt) – to zauważalna zmiana względem poprzedniej edycji, w której liderem był Kraków. Autorzy raportu zwracają przy tym uwagę na zjawisko obserwowane w skali globalnej: młodzi dorośli poniżej 25. roku życia nie wracają do poziomu sprzed pandemii i w wielu krajach osiągają gorsze wyniki niż starsze pokolenia.
Wyzwania na przyszłość
Mimo poprawy wyników, w skali całej Unii Europejskiej wciąż ok. 35% badanych deklaruje brak znajomości jakiegokolwiek języka obcego, a kolejne 35% zna tylko jeden język. Polska nie odbiega znacząco od tej średniej. Jak przypominają organizatorzy Europejskiego Dnia Języków, kluczowe jest nie tylko zwiększanie odsetka osób znających języki obce, ale przede wszystkim podnoszenie poziomu tej znajomości – szczególnie w zakresie mówienia, które w badaniach EF od lat pozostaje najsłabszą kompetencją Polaków. W dobie rosnącej mobilności zawodowej i międzynarodowej współpracy znajomość języków obcych przestaje być dodatkowym atutem, a staje się podstawową kompetencją – i to przesłanie od 26 lat towarzyszy wrześniowym obchodom w całej Europie.
Źródło: B2BData.pl Agencja Informacyjna
