19 sierpnia obchodzony jest Światowy Dzień Fotografii – święto upamiętniające moment, w którym rząd Francji upublicznił technologię dagerotypii, otwierając drogę do rozwoju fotografii praktycznej na całym świecie. W 2026 roku od tego wydarzenia minęło 187 lat, a fotografia z niszowego wynalazku dla nielicznych stała się jednym z najpowszechniej używanych narzędzi komunikacji na świecie – każdego dnia korzysta z niej praktycznie każdy posiadacz smartfona.
Od metalowej płytki do dagerotypu
Historia utrwalania obrazu za pomocą światła sięga lat 20. XIX wieku. To wtedy francuski wynalazca Joseph Nicéphore Niépce stworzył pierwszą trwałą fotografię – „Widok z okna w Le Gras”. Obraz powstał na pokrytej asfaltem syryjskim płytce metalowej, a proces naświetlania trwał od kilku do nawet kilkunastu godzin. Efekt był prymitywny technicznie, ale przełomowy – po raz pierwszy udało się trwale zarejestrować obraz uzyskany za pomocą camera obscura.
Kilkanaście lat później, dzięki współpracy Niépce’a z Louisem Daguerre’em, powstała dagerotypia – pierwsza praktyczna i powtarzalna metoda fotograficzna. 19 sierpnia 1839 roku francuski rząd, w zamian za dożywotnią rentę dla obu wynalazców, przekazał tę technologię do domeny publicznej, umożliwiając jej swobodne rozpowszechnianie na całym świecie. Ta data stała się później podstawą do ustanowienia Światowego Dnia Fotografii.
Fotografia dociera do Polski
Nowy wynalazek trafił na ziemie polskie niemal natychmiast po ogłoszeniu dagerotypii. Już w 1839 roku w „Kurierze Warszawskim” ukazało się ogłoszenie firmy Fraget oferującej aparaty do dagerotypii, a rok później w Warszawie i Poznaniu pojawiły się pierwsze ilustrowane broszury poświęcone tej technice. W kolejnych dekadach fotografia rozwijała się dynamicznie w wielu polskich miastach, prowadząc do powstania licznych zakładów fotograficznych, których dorobek dziś można oglądać w muzeach branżowych.
Polskie muzea fotografii jako świadkowie tej historii
W Polsce działa kilka placówek dokumentujących rozwój fotografii, a Światowy Dzień Fotografii to okazja, by przypomnieć ich zbiory. Muzeum Historii Fotografii „Jadernówka” w Mielcu, będące oddziałem Muzeum Regionalnego, mieści się w zabytkowym obiekcie zbudowanym na początku XX wieku dla fotografa Augusta Jadernego. W jego zbiorach znajduje się ponad 40 tysięcy eksponatów – negatywów, fotografii i sprzętu fotograficznego z okresu od drugiej połowy XIX do końca XX wieku, a placówka posiada jedyną zachowaną w Polsce oryginalną altanę fotograficzną z 1905 roku.
Muzeum Fotografii w Bydgoszczy, działające od listopada 2004 roku przy Wyższej Szkole Gospodarki, określane jest jako jedyna tego rodzaju placówka w północnej Polsce. Jego kolekcja liczy blisko 4650 eksponatów, wśród których znajdują się m.in. drewniany aparat studyjny z końca XIX wieku oraz aparat Leica z 1933 roku.
W Zamościu działa z kolei prywatne Muzeum Starej Fotografii Adama Gąsianowskiego, mieszczące się w czynnym niegdyś zakładzie fotograficznym przy Rynku Wielkim. Zgromadzono w nim około sześciu tysięcy fotografii, w tym pochodzących z połowy XIX wieku, oraz około tysiąca aparatów fotograficznych, m.in. egzemplarze mieszkowe sprzed 1850 roku i kolekcję ponad dwóch tysięcy szklanych negatywów. Od 2013 roku prezentowany jest tam także zrekonstruowany fotoplastykon kolumnowy – jedyny tego typu obiekt w regionie.
Muzeum Fotografii w Krakowie (Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego) w dniach 19–23 sierpnia 2026 roku organizuje Letnią Szkołę Fotografii, wpisując się w kalendarz obchodów Światowego Dnia Fotografii wydarzeniem edukacyjnym skierowanym do osób zainteresowanych rozwijaniem warsztatu fotograficznego.
Fotografia w erze cyfrowej
Od czasów dagerotypu fotografia przeszła drogę od metalowych płytek, przez klisze i papier światłoczuły, aż po matryce cyfrowe i algorytmy przetwarzania obrazu w smartfonach. Zmieniła się przy tym skala zjawiska – z technologii dostępnej dla nielicznych, wymagającej kosztownego sprzętu i długiego naświetlania, fotografia stała się codziennym narzędziem komunikacji, dokumentowania wydarzeń i wyrażania emocji, dostępnym praktycznie dla każdego posiadacza telefonu.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
