Co roku 9 marca w całej Polsce świętuje się Dzień Statystyki Polskiej. Za tym pozornie technicznym świętem kryje się ponad dwustu trzydziestoletnia tradycja mierzenia rzeczywistości – od pierwszego spisu ludności uchwalona przez Sejm Czteroletni aż po współczesne bazy danych, z których korzystają rządy, naukowcy i zwykli obywatele.
Skąd wzięła się ta data?
9 marca 1789 roku Sejm Czteroletni podjął uchwałę o przeprowadzeniu pierwszego powszechnego spisu ludności na terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów, nazwanego „Lustracją dymów i podaniem ludności”. To właśnie to wydarzenie legło u podstaw corocznych obchodów.
Dzień Statystyki Polskiej został formalnie ustanowiony 2 grudnia 2008 roku na zebraniu Komitetu Statystyki i Ekonometrii Polskiej Akademii Nauk. Jego organizatorami są Rada Główna Polskiego Towarzystwa Statystycznego, Komitet Statystyki i Ekonometrii Polskiej Akademii Nauk oraz Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Celem obchodów – zgodnie z ideą święta – jest promocja i popularyzacja statystyki jako nauki oraz statystyki publicznej. W tym dniu powinny być ogłaszane opinii publicznej wyniki naukowych badań statystycznych.
Instytucja z ponad stuletnią historią
Główny Urząd Statystyczny powstał w 1918 roku w Warszawie i od ponad 106 lat wypełnia misję polskiej statystyki publicznej. Jak podkreślił sam GUS z okazji obchodów, misją tą jest „dostarczanie powszechnie dostępnych wiarygodnych, rzetelnych, niezależnych oraz wysokiej jakości informacji statystycznych na temat stanu i zmian zachodzących w społeczeństwie, gospodarce i środowisku naturalnym”
W skład systemu statystyki publicznej wchodzi GUS oraz 16 urzędów statystycznych rozmieszczonych w miastach wojewódzkich. GUS jest jednocześnie elementem europejskiego systemu statystycznego, którego organem koordynującym jest Eurostat – urząd statystyczny Komisji Europejskiej.
Jak GUS i urzędy statystyczne świętują w 2026 roku?
Tegoroczne obchody mają wymiar zarówno instytucjonalny, jak i edukacyjny. Dla przykładu Urząd Statystyczny w Opolu zaprosił wszystkich chętnych – zarówno dzieci, jak i dorosłych – do odwiedzenia swojej siedziby z okazji Dnia Statystyki Polskiej. Z kolei w Szczecinie Wydział Ekonomii, Finansów i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego we współpracy z Urzędem Statystycznym w Szczecinie przygotował dwa otwarte spotkania dla studentów. O godzinie 10:00 odbędzie się seminarium poświęcone temu, jak korzystać z danych GUS przy pisaniu prac dyplomowych, a dwie godziny później – wykład dotyczący badań ankietowych prowadzonych przez GUS.
Nauka i praktyka – seminarium w Białymstoku
Dzień po oficjalnych obchodach, 10 marca 2026 roku, w Białymstoku odbędzie się IV edycja seminarium naukowego „Statystyka w praktyce”, organizowanego z okazji Dnia Statystyki Polskiej. Jak zaznaczono w komunikacie Politechniki Białostockiej: „Statystyka to paliwo nauki! Przekształca surowe, często chaotyczne dane w użyteczną wiedzę, umożliwiając wyciąganie rzetelnych wniosków”.
Seminarium odbędzie się pod patronatem honorowym Komitetu Statystyki i Ekonometrii PAN oraz Polskiej Sekcji INFORMS. Jedną z sesji poprowadzi prof. dr hab. Ewa Roszkowska z Wydziału Informatyki Politechniki Białostockiej, pełniąca funkcję przewodniczącej Polskiego Towarzystwa Statystycznego Oddział w Białymstoku. W programie znajdą się zarówno referaty naukowe, jak i warsztaty praktyczne poświęcone pracy z zasobami Eurostatu i Bankiem Danych Lokalnych GUS.
Wśród tematów prezentowanych przez badaczy i studentów znajdą się m.in. analiza przyszłości mobilności miejskiej w kontekście Mobility as a Service, badanie usług ride-hailingowych oraz analiza zatrudnienia i bezrobocia według płci i wieku. Organizatorami seminarium są: Urząd Statystyczny w Białymstoku, Wydział Ekonomii i Finansów Uniwersytetu w Białymstoku, Wydział Informatyki Politechniki Białostockiej, Wydział Lekarski Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, Wschodnioeuropejska Akademia Nauk Stosowanych w Białymstoku oraz Polskie Towarzystwo Statystyczne Oddział w Białymstoku.
Dlaczego statystyka publiczna ma znaczenie?
Statystyka publiczna to nie tylko tabele i wykresy – to fundament, na którym opierają się decyzje rządów, samorządów, instytucji naukowych i biznesu. Dane o liczbie ludności, poziomie bezrobocia, inflacji czy stanie środowiska naturalnego są niezbędne do prowadzenia rzetelnej polityki publicznej. Bez rzetelnych i niezależnych danych statystycznych nowoczesne zarządzanie państwem byłoby niemożliwe.
GUS udostępnia swoje zasoby m.in. przez
- Bank Danych Lokalnych (bdl.stat.gov.pl),
- Portal Geostatystyczny,
- Portal API,
- system STRATEG, a także rozbudowaną ofertę czasopism naukowych.
Gromadzi i prowadzi również kluczowe rejestry państwowe –
- Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON) i
- Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju (TERYT).
Podsumowanie
Dzień Statystyki Polskiej to okazja, by przypomnieć sobie, że za każdą liczbą w raporcie czy infografice stoi praca tysięcy statystyków, ankieterów i respondentów. To też doskonały moment, by samodzielnie sięgnąć po dane – dostępne bezpłatnie na stronach GUS i regionalnych urzędów statystycznych.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
