Co roku 6 marca w całej Europie obchodzony jest Europejski Dzień Logopedy – święto zawodu, którego rola w systemie ochrony zdrowia i edukacji pozostaje wciąż niedoceniana. W 2026 roku temat przewodni brzmi: „Perspektywy rozwoju terapii mowy i języka ze wsparciem sztucznej inteligencji”. To znak, że logopedia – dyscyplina łącząca medycynę, językoznawstwo i pedagogikę – wkracza w nową epokę.
Skąd pochodzi to święto?
Europejski Dzień Logopedy obchodzony jest 6 marca w państwach należących do Unii Europejskiej. Data upamiętnia rocznicę podpisania pierwotnej Karty założycielskiej CPLOL – Stałego Komitetu Łącznikowego Logopedów Unii Europejskiej (fr. Comité Permanent de Liaison des Orthophonistes/Logopèdes de l’Union Européenne) – poprzednika dzisiejszego ESLA. Jak podaje Instytut Rozwoju Edukacji, obchody tego dnia zapoczątkowała organizacja działająca pod angielską nazwą Standing Liaison Committee of Speech and Language Therapists/Logopedists in the European Union, czyli właśnie CPLOL.
Organizatorem tegorocznych obchodów na poziomie europejskim jest ESLA (Europejskie Stowarzyszenie Terapii Mowy i Języka; ang. European Speech and Language Therapy Association) – wiodąca parasolowa organizacja europejska. Zgodnie z informacjami Polskiego Towarzystwa Logopedycznego, ESLA „zrzesza 37 organizacji członkowskich z 34 krajów – w tym od 2024 roku Polskie Towarzystwo Logopedyczne – i reprezentuje interesy około 40 000 terapeutów mowy i języka w Europie”.
Sztuczna inteligencja w gabinecie logopedy
Z okazji Europejskiego Dnia Logopedy ESLA zorganizowała bezpłatny webinar skierowany do członków stowarzyszonych organizacji. Jak poinformowało Polskie Towarzystwo Logopedyczne, podczas webinaru miało zostać zaprezentowane „nowe stanowisko ESLA na temat kształtowania przyszłości logopedii dzięki sztucznej inteligencji, opracowane w imieniu naszej europejskiej społeczności”, a także wykład Rachel Barton zatytułowany „The Moment is Now: when clinical expertise meets AI capability – and why it matters”.
Temat AI w logopedii to nie tylko akademicka dyskusja. Narzędzia oparte na uczeniu maszynowym są coraz szerzej testowane w diagnostyce zaburzeń mowy, analizie próbek głosowych oraz wspomaganiu terapii dzieci z autyzmem czy afazją. Pytanie o granice i etykę ich stosowania staje się równie ważne jak pytanie o ich skuteczność.
Logopeda: więcej niż wywoływanie głosek
Obchody w Polsce miały wymiar zarówno naukowy, jak i społeczny. Na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie Katedra Logopedii UWM zorganizowała wydarzenie dzień przed oficjalnym świętem – 5 marca. Jak czytamy na stronie UWM, „Wydział Humanistyczny zamienił się w centrum logopedycznej wiedzy i kreatywności”. Program obejmował warsztaty z polskiego języka migowego, spektakl teatralny w wykonaniu studentów oraz zajęcia dla dzieci z przedszkoli.
Dr hab. Monika Czerepowicka z Katedry Logopedii UWM podkreśliła szerszy wymiar zawodu: „Świętując Europejski Dzień Logopedy chcemy pokazać, że logopeda pełni w społeczeństwie istotną rolę – że to nie tylko osoba, która wywołuje głoskę, ale także ktoś, kto pomaga człowiekowi ponownie się komunikować, a co za tym idzie, przywraca go do życia społecznego. Ten dzień to również znakomita okazja dla studentów, aby zaangażowali się w życie kierunku i uczelni”.
Podobną inicjatywę podjął Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, gdzie z okazji Europejskiego Dnia Logopedy zaproszono pracowników, studentów oraz ich rodziny i przyjaciół na bezpłatne konsultacje z neurologopedą i logopedą.
Czym zajmuje się logopeda?
Logopeda to specjalista zajmujący się diagnozowaniem, terapią oraz profilaktyką zaburzeń mowy i komunikacji. Pracuje zarówno z dziećmi, jak i dorosłymi – od niemowląt z trudnościami w karmieniu, przez dzieci z opóźnionym rozwojem mowy, po dorosłych po udarze mózgu czy z chorobą Parkinsona.
Do głównych obszarów pracy logopedy należą:
- szczegółowa diagnoza i ocena pacjenta z wykorzystaniem testów mowy i obserwacji klinicznych;
- terapia indywidualna dostosowana do potrzeb pacjenta;
- terapia grupowa, szczególnie korzystna w przypadku dzieci;
- a także poradnictwo dla rodziców i opiekunów, którzy wspierają rozwój mowy podopiecznych w codziennym środowisku.
Skuteczna terapia logopedyczna może przynieść poprawę płynności i zrozumiałości mowy, rozwój umiejętności czytania i pisania oraz – co równie ważne – wzrost pewności siebie w komunikacji społecznej.
Zawód czekający na uregulowanie
Logopedia jako zawód zmaga się w Polsce z brakiem jednoznacznych regulacji prawnych. Polskie Towarzystwo Logopedyczne konsekwentnie podejmuje działania na rzecz uregulowania statusu zawodowego logopedy. W opublikowanym stanowisku PTL wskazuje, że „logopedzi próbują uregulować swój zawód” – co oznacza, że mimo społecznego zapotrzebowania i rosnącej liczby specjalistów, ramy prawne wykonywania tego zawodu wciąż wymagają doprecyzowania.
Dlaczego warto wiedzieć?
Zaburzenia komunikacji dotykają ludzi w każdym wieku i na każdym etapie życia. Wczesna diagnoza i odpowiednio dobrana terapia mogą zadecydować o tym, czy dziecko osiągnie gotowość szkolną, czy dorosły po udarze powróci do aktywnego życia zawodowego i społecznego. Europejski Dzień Logopedy to okazja, by ta wiedza dotarła do jak najszerszego kręgu odbiorców – rodziców, nauczycieli, pracowników ochrony zdrowia i decydentów.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
