6 stycznia 2026 roku polscy kolekcjonerzy znaczków pocztowych obchodzą Dzień Filatelisty – święto upamiętniające założenie w Krakowie pierwszego polskiego stowarzyszenia filatelistycznego w 1893 roku. Data ta od ponad wieku przypomina o pasji zbierania miniaturowych dzieł sztuki pocztowej, która łączy historię z współczesnością.
Geneza święta
Dzień Filatelisty powstał dla uczczenia historycznego wydarzenia z 6 stycznia 1893 roku, kiedy w okupowanym przez Austrię Krakowie powołano do życia Klub Filatelistów. Było to pierwsze polskie stowarzyszenie zrzeszające miłośników znaczków pocztowych, powstałe w czasach, gdy Polska nie istniała na mapie Europy. Wybór daty nie jest przypadkowy – tego samego dnia w tradycji katolickiej obchodzone jest Święto Trzech Króli, co ułatwia zapamiętanie terminu obchodów.
Filatelistyka jako forma kolekcjonerstwa
Termin filatelistyka pochodzi z języka greckiego – z połączenia słów philein (kochać) i ateleia (zwolnienie z podatku). Nazwa ta została wprowadzona w 1864 roku przez francuskiego filatelistę Georgesa Herpina. Współcześnie filateliści zbierają nie tylko same znaczki pocztowe, ale także datowniki, koperty pierwszego dnia obiegu, kartki pocztowe oraz inne pamiątki związane z pocztą.
Według danych Międzynarodowej Federacji Filatelistyki, hobby to uprawia na świecie około 200 milionów osób. W Polsce miłośników filatelistyki skupia Polski Związek Filatelistów, założony w 1950 roku, który od 1955 roku jest członkiem światowej federacji.
Znaczki jako nośniki historii i kultury
Poczta Polska, realizując swoją misję państwowego operatora pocztowego, corocznie przygotowuje plan emisji znaczków pocztowych. Minister Aktywów Państwowych na podstawie ustawy Prawo pocztowe określa plan emisji do 31 marca roku poprzedzającego, co daje czas na przygotowanie projektów, druk i logistykę.
Zgodnie z opublikowaną w marcu 2025 roku Decyzją nr 1 Ministra Aktywów Państowych, plan emisji znaczków pocztowych na 2026 rok obejmuje 13 tematów i 33 samodzielne znaczki. W programie znalazły się między innymi tradycyjne serie takie jak „Piękno Polski”, a także nowe tematy upamiętniające ginące rzemiosła, piece kaflowe oraz Zimowe Igrzyska Olimpijskie.
Jak powstaje znaczek pocztowy
Każdy może zgłosić pomysł na temat emisji znaczka pocztowego. Propozycje należy składać do 30 czerwca każdego roku z dwuletnim wyprzedzeniem. Zgłaszane tematy rozpatruje specjalna komisja powołana przez zarząd operatora pocztowego, kierując się polityką emisyjną zgodną ze Światową Konwencją Pocztową.
Zasady te zakładają, że tematy powinny być ściśle powiązane z tożsamością kulturową Polski i obejmować wydarzenia o wymiarze co najmniej ogólnopolskim. W praktyce oznacza to, że preferowane są rocznice doniosłych wydarzeń historycznych, jubileusze wybitnych postaci oraz tematy związane z dziedzictwem kulturowym, przyrodą, nauką i sportem.
Abonament filatelistyczny dla kolekcjonerów
Dla osób systematycznie kolekcjonujących znaczki operator pocztowy oferuje abonament filatelistyczny. Usługa ta gwarantuje otrzymywanie regularnych dostaw wszystkich walorów filatelistycznych wprowadzanych do obiegu w ciągu roku kalendarzowego. W ramach abonamentu zamawiający otrzymuje komplet znaczków pocztowych, kartek pocztowych i kopert z nadrukowanym znakiem opłaty pocztowej, koperty pierwszego dnia obiegu oraz odbitki datowników okolicznościowych.
Innowacje w filatelistyce
Tradycyjna filatelistyka nie stoi w miejscu. W ostatnich latach nastąpiła cyfrowa rewolucja w tej dziedzinie – operator pocztowy wprowadził do oferty kryptoznaczki, czyli znaczki w formie tokenów NFT. Seria „Polska w kosmosie” zawierała dodatkowo znaczek cyfrowy stworzony przy użyciu sztucznej inteligencji, co wywołało duże zainteresowanie wśród pasjonatów.
Innowacyjne rozwiązania, takie jak kryptopocztówki z fragmentami patriotycznych utworów polskich kompozytorów, są pierwszymi tego typu wydawnictwami na świecie. Mimo zastosowania nowoczesnych technologii, pozostają wierne tradycyjnej misji filatelistyki – uczyć, bawić, wychowywać i łączyć narody.
Znaczenie Dnia Filatelisty
Dzień Filatelisty przypomina o wartości kolekcjonerstwa jako formy poznawania historii, kultury i geografii. Każdy znaczek pocztowy stanowi miniaturowe dzieło sztuki dokumentujące ważne wydarzenia, wybitne postacie czy piękno przyrody. Dla wielu pokoleń Polaków filatelistyka była i pozostaje sposobem poszerzania wiedzy oraz budowania mostów między przeszłością a teraźniejszością.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
