1 lutego obchodzimy Światowy Dzień Gumy do Żucia. Ten pozornie prosty produkt kryje w sobie długą historię i wiele zaskakujących właściwości – zarówno pozytywnych, jak i potencjalnie niekorzystnych dla zdrowia.
Guma do żucia to jeden z najpopularniejszych produktów na świecie. Według danych Nielsen, w polskich sklepach sprzedaje się rocznie 226 milionów opakowań gumy, czyli średnio 620 tysięcy opakowań dziennie.
Kategoria gum do żucia w Polsce odnotowuje dynamiczny rozwój. Według najnowszych danych NielsenIQ za okres od listopada 2024 do października 2025 roku, gumy bezcukrowe zwiększyły wartość sprzedaży o 7% rok do roku, mimo spadku wolumenu o 4,4%. Stanowią one już niemal 94% wartości sprzedaży całej kategorii gum do żucia. W tym samym okresie odnotowano dwucyfrowy wzrost cen za kilogram, co wpłynęło na ogólną wartość rynku.
Od starożytnych żywic do współczesnych drażetek
Historia żucia różnych substancji sięga czasów starożytnych. Grecy żuli żywicę z drzewa mastyksowego, Majowie i Aztekowie wykorzystywali naturalne żywice drzewne, a Indianie Ameryki Północnej – żywicę świerkową. Archeolodzy odnaleźli w Finlandii grudkę dziegciu z kory brzozowej ze śladami zębów człowieka, którą datuje się na około 5 tysięcy lat.
Współczesna guma do żucia pojawiła się w XIX wieku. Pierwszą gumę przeznaczoną do sprzedaży wytwarzał od 1848 roku Amerykanin John Curtis, wykorzystując żywicę świerkową. Prawdziwą popularność produkt zyskał jednak dwadzieścia lat później za sprawą Thomasa Adamsa, który zaczął produkować gumę z chicle – naturalnej substancji pozyskiwanej z drzew tropikalnych. Nadał jej także dzisiejszą formę – paski zawinięte w sreberko.
William Wrigley Jr. był jednym z pierwszych, którzy wzbogacili gumę o wyciąg z mięty pieprzowej. Jego marka Wrigley’s Spearmint weszła na rynek w 1893 roku. W latach pięćdziesiątych XX wieku debiutowała bezcukrowa guma do żucia, która przestała być postrzegana wyłącznie jako orzeźwiający przysmak, ale także jako produkt wspierający higienę jamy ustnej.
Ciekawostką jest historia różowej gumy balonowej. W 1928 roku Amerykanin Walter Deemer, eksperymentując z formułą mającą osiągnąć maksymalną elastyczność, potrzebował barwnika. Jedynym, jaki miał pod ręką, był właśnie różowy. Kolor ten stał się tak popularny, że przez lata był utożsamiany z gumą balonową.
Korzyści dla zdrowia jamy ustnej
Eksperci podkreślają, że bezcukrowa guma do żucia może wspierać zdrowie zębów. Najważniejszym jej zadaniem w higienie jamy ustnej jest stymulowanie produkcji śliny, która wypłukuje resztki jedzenia, neutralizuje kwasy produkowane przez bakterie osadu nazębnego i zmniejsza ryzyko powstawania próchnicy.
Profesor Marzena Dominiak, Prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, wyjaśnia: „Żucie bezcukrowej gumy do żucia jest optymalnym rozwiązaniem w sytuacji, gdy nie mamy możliwości wyszczotkowania zębów po posiłku. Żucie gumy aż 10-krotnie zwiększa wydzielanie śliny, dodatkowo wzbogacając ją o wapń i fosforany, które pozwalają skuteczniej chronić zęby przed atakiem kwasem. Guma do żucia pomaga także usunąć resztki żywności pozostałe po jedzeniu, zmniejszając ryzyko powstania próchnicy”.
Polskie Towarzystwo Stomatologiczne rekomenduje żucie bezcukrowej gumy przez kilka minut po posiłku jako jeden z czterech prostych kroków do zdrowych i czystych zębów. Światowa Federacja Stomatologiczna FDI oraz około 20 krajowych stowarzyszeń stomatologicznych na całym świecie potwierdzają korzyści dla zdrowia zębów płynące z żucia gumy bez cukru.
Według badań przeprowadzonych przez naukowców z King’s College w Londynie, u osób regularnie żujących bezcukrową gumę wystąpiło o 28% mniej przypadków próchnicy niż u tych, którzy tego nie robili.
Bezcukrową gumę warto żuć przez około 5-10 minut, najlepiej bezpośrednio po posiłku, gdy nie mamy możliwości umycia zębów szczoteczką. Kluczowe jest, aby guma nie zawierała cukrów – w przeciwnym razie może bardziej zaszkodzić niż pomóc. Gumy zawierające cukier dostarczają bakteriom w jamie ustnej pożywki do produkcji kwasów, które niszczą szkliwo.
Ksylitol – słodzik o szczególnych właściwościach
Szczególną rolę w bezcukrowych gumach odgrywa ksylitol – substancja słodząca, która według badań hamuje wzrost bakterii Streptococcus mutans, odpowiedzialnych za rozwój próchnicy. Badania wskazują, że ksylitol może redukować ilość bakterii w jamie ustnej nawet o 75%. Inne poliole, takie jak sorbitol, chronią przed spadkiem pH szkliwa poniżej 5,5 – poziomu, poniżej którego zęby nie są już w stanie bronić się przed niszczącym działaniem kwasów.
Potencjalne zagrożenia
Mimo licznych korzyści, eksperci przestrzegają przed nadmiernym żuciem gumy. Lekarze jednoznacznie podkreślają, że można od czasu do czasu żuć gumę, ale z umiarem. Zbyt częste i długotrwałe żucie może prowadzić do szeregu problemów zdrowotnych.
Nadmierne żucie gumy jest jedną z przyczyn występowania bruksizmu – schorzenia polegającego na mimowolnym zaciskaniu oraz zgrzytaniu zębami. Konsekwencją nieleczonego bruksizmu mogą być uszkodzenia szkliwa, ukruszenia czy pęknięcia zębów. Długotrwałe żucie może także powodować zaburzenia stawów skroniowo-żuchwowych, których objawami są bóle szczęki, głowy, szyi, a nawet uszu.
Kolejnym problemem może być połykanie nadmiaru powietrza podczas żucia gumy, które u niektórych osób przyczynia się do skurczy jelit, wzdęć i bólów brzucha. Sztuczne słodziki zawarte w gumach, spożywane w dużych ilościach, mogą mieć działanie przeczyszczające.
Badania wskazują również na związek między regularnym żuciem gumy a występowaniem bólów głowy i migren u osób skłonnych do tych dolegliwości. W badaniu przeprowadzonym na grupie 30 nastolatków, 60% uczestników zauważyło znaczną poprawę po rezygnacji z żucia gumy.
Guma a dieta
Niektóre badania sugerują, że żucie gumy może wspierać kontrolę apetytu. Badania przeprowadzone przez doktora z Baylor College of Medicine w Houston wykazały, że dzieci, które mogły żuć gumę podczas zajęć w szkole czy odrabiania lekcji w domu, potrafiły skupić się lepiej na pracy i osiągnąć lepszy wynik niż dzieci, które nie żuły gum.
Inne eksperymenty z udziałem ponad setki kobiet i mężczyzn w wieku od 18 do 54 lat pokazały, że bezcukrowa guma zmniejszała apetyt na przekąski, szczególnie te o słodkim smaku. Należy jednak pamiętać, że najnowsze badania naukowe przynoszą zróżnicowane wyniki. Niektóre wskazują, że żucie gumy o miętowym smaku sprawia, iż częściej sięgamy po żywność typu fast food, słodycze i chipsy, zaś rzadziej po owoce i warzywa. Mięta zawarta w gumie może bowiem nadawać im gorzki posmak.
Nietypowe regulacje prawne
W niektórych krajach obowiązują nietypowe przepisy dotyczące gumy do żucia. W Singapurze w 1992 roku wprowadzono zakaz importu i sprzedaży gumy w celu utrzymania czystości w przestrzeni publicznej. W 2004 roku złagodzono ten zakaz, ale tylko dla gumy o właściwościach terapeutycznych.
Świadomość i zachowania Polaków
Z badania Target Group Index przeprowadzonego przez Kantar Polska w okresie od lipca 2024 do czerwca 2025 roku wynika, że 31% Polaków w wieku 15-75 lat żuje gumy. Wśród osób deklarujących żucie gum największa grupa – 34,9% – robi to raz dziennie lub częściej.
Polacy mają świadomość pozytywnego wpływu bezcukrowej gumy na higienę jamy ustnej – wybiera ją 88% badanych. 61% ankietowanych zdaje sobie sprawę, że jej żucie pomaga w walce z próchnicą. 70% badanych wie, że żując bezcukrową gumę pobudzamy wydzielanie śliny, a 65% zadeklarowało świadomość, że dzięki większej produkcji śliny zostaje przywrócone prawidłowe pH w jamie ustnej.
Według wcześniejszych badań SW Research, prawie co czwarty ankietowany Polak kupuje dla siebie gumy do żucia. Co piąty badany zadeklarował, że kupuje bezcukrową gumę kilka razy w tygodniu, a 40% robi to kilka razy w miesiącu.
Podsumowanie
Bezcukrowa guma do żucia może być cennym elementem codziennej profilaktyki jamy ustnej, ale należy pamiętać, że nie zastępuje ona regularnego szczotkowania zębów, nitkowania oraz systematycznych wizyt u stomatologa. Warto ją traktować jako uzupełnienie kompleksowej higieny jamy ustnej, szczególnie w sytuacjach, gdy nie mamy możliwości dokładnego umycia zębów.
Kluczowe zasady to umiar w żuciu – około 5-10 minut po posiłku – oraz wybór produktów bezcukrowych, najlepiej z ksylitolem. Nadmierne żucie gumy może prowadzić do problemów z mięśniami żwaczami, stawami skroniowo-żuchwowymi oraz innymi dolegliwościami zdrowotnymi.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
