13 marca 2026 roku obchodzimy 19. Światowy Dzień Snu (ang. World Sleep Day). Tegoroczne hasło brzmi: „Śpij dobrze, żyj lepiej” (Sleep Well, Live Better). To coroczne, globalne wydarzenie organizowane przez World Sleep Society, którego celem jest budowanie świadomości na temat zdrowia snu wśród naukowców, pracowników ochrony zdrowia, pacjentów i całego społeczeństwa. Obchodzony jest w piątek poprzedzający równonoc wiosenną – dlatego jego data zmienia się z roku na rok.
Sen – trzeci filar zdrowia
Przez dziesięciolecia dieta i aktywność fizyczna zajmowały centralne miejsce w rozmowach o zdrowiu. Dziś środowisko naukowe jest jednomyślne: sen jest równie ważny. Jak podkreśla Narodowa Fundacja Snu, „sen jest kluczowym filarem zdrowia, podobnie jak odżywianie i aktywność fizyczna”.
Sen pełni szereg funkcji niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wspiera pamięć i procesy uczenia się, umożliwia usuwanie szkodliwych produktów przemiany materii z mózgu, wzmacnia odporność oraz pozwala na regenerację komórek. Regularny, dobrej jakości sen jest ściśle powiązany z prawidłową pracą układu sercowo-naczyniowego, metabolizmem i zdrowiem psychicznym.
Niedobór snu niesie poważne konsekwencje. Według danych zebranych przez World Sleep Society nieodpowiednia jakość snu wiąże się z wyższym ryzykiem otyłości, cukrzycy, choroby wieńcowej oraz zwiększoną śmiertelnością z przyczyn sercowo-naczyniowych. Co więcej, skutki braku snu dla sprawności poznawczej mogą być porównywalne z efektami upicia się alkoholem – wydłuża się czas reakcji, pogarsza ocena sytuacji i spada koncentracja.
Zdrowy sen to więcej niż „wystarczająco dużo godzin”
Powszechne przekonanie, że o jakości snu decyduje wyłącznie jego długość, jest zbyt uproszczone. World Sleep Society wyróżnia sześć wymiarów zdrowia snu:
1. Czas trwania snu – ile godzin przesypiamy w ciągu doby (zalecane minimum dla dorosłych to 7 godzin).
2. Wydajność snu – jak sprawnie zasypiamy i czy utrzymujemy ciągłość snu.
3. Pory snu – o jakiej godzinie kładziemy się spać i wstajemy.
4. Regularność – czy zachowujemy stałe godziny snu i budzenia się każdego dnia.
5. Czujność w ciągu dnia – czy jesteśmy zdolni do skupienia uwagi i sprawnego działania.
6. Subiektywna jakość snu – czy sami czujemy się wypoczęci po przebudzeniu.
Jak zauważają współprzewodniczący Komitetu Światowego Dnia Snu 2026, dr Lourdes DelRosso (USA) i dr Fang Han (Chiny): „Budzenie się z poczuciem pełnego wypoczynku to jedno z najwspanialszych odczuć na świecie.” Dr Han dodaje: „Zacznij myśleć o śnie jak o codziennym nawyku – tak samo jak o aktywności fizycznej i zdrowej diecie.”
Jak zadbać o sen? Praktyczne wskazówki
World Sleep Society i Narodowa Fundacja Snu wskazują kilka sprawdzonych strategii poprawy jakości snu. Kluczem jest regularność – kładzenie się spać i wstawanie o stałych porach każdego dnia, także w weekendy. Ważna jest też odpowiednia sypialnia: chłodna, zaciemniona i cicha, wolna od ekranów emitujących niebieskie światło, które zakłóca produkcję melatoniny i przesuwa moment zasypiania. Warto też ograniczyć spożycie kofeiny po południu – jej działanie na ośrodkowy układ nerwowy utrzymuje się długo po wypiciu kawy czy herbaty.
Zaburzenia snu – problem na skalę globalną
Światowe Stowarzyszenie Medycyny Snu (WASM) deklaruje wprost, że „nadmierna senność i bezsenność stają się światową epidemią, która zagraża zdrowiu i jakości życia”. Zaburzenia snu obejmują szerokie spektrum schorzeń – od bezsenności, przez obturacyjny bezdech senny, po zaburzenia rytmu dobowego i parasomnie. Niektóre z nich, jak bezdech senny, są ściśle powiązane z pogorszeniem funkcji poznawczych, demencją, ryzykiem udaru i napadów padaczkowych.
WASM podkreśla jednocześnie, że „zaburzeniom snu można zapobiegać i można je leczyć w każdym kraju świata” – warunkiem jest wzrost świadomości zarówno wśród pacjentów, jak i personelu medycznego.
Obchody w Polsce w 2026 roku
Tegoroczne polskie obchody Światowego Dnia Snu koncentrują się w Bydgoszczy. Wydział Psychologii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego we współpracy z Katedrą Psychiatrii Collegium Medicum w Bydgoszczy UMK przygotował 13 marca 2026 r. serię wykładów i konsultacji otwartych dla mieszkańców. W programie znalazły się m.in. wykład „Śpij dobrze, żyj lepiej – jak zadbać o zdrowy sen?” prowadzony przez dr hab. Monikę Wiłkość-Dębczyńską, prof. UKW i UMK, specjalistyczna ocena psychiatryczna zaburzeń snu prowadzona przez dr. hab. Wiktora Dróżdża, prof. UMK, a także prezentacja badania polisomnograficznego przez dr. Tadeusza Prackiego, eksperta Polskiego Towarzystwa Badań nad Snem. Wszystkie wydarzenia odbyły się na Wydziale Psychologii przy ul. Staffa 1 w Bydgoszczy.
W ramach tegorocznych obchodów odbyły się również warsztaty „Kawa kontra sen: kto tu naprawdę wygrywa?” – poświęcone wpływowi kofeiny na organizm, oraz warsztaty „Zhakowany sen? Niebieskie światło kontra Twój rytm dobowy”, skierowane do młodzieży szkół średnich, dzieci i osób z niepełnosprawnościami w Grudziądzu.
Historia Światowego Dnia Snu
Światowy Dzień Snu po raz pierwszy obchodzono 14 marca 2008 roku. Od tego czasu co roku pod nowym hasłem skupia uwagę na różnych aspektach zdrowia snu. Wśród poprzednich haseł znalazły się m.in. „Uczyń zdrowy sen Twoim priorytetem” (2025), „Równość snu dla globalnego zdrowia” (2024) czy „Sen jest niezbędny dla zdrowia” (2023). Rok 2026 to już 19. edycja tego wydarzenia.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
