13 lutego przypada Światowy Dzień Radia – święto ustanowione przez UNESCO w 2011 roku, które każdego roku celebruje znaczenie tego medium w życiu społeczeństw na całym świecie. Tegoroczna edycja skupia się na relacji między radiem a sztuczną inteligencją, podkreślając, że technologia ma wspierać, a nie zastępować ludzi w tworzeniu contentu.
Temat przewodni: AI jako narzędzie, nie głos
Hasło tegorocznych obchodów brzmi „Radio and Artificial Intelligence” (Radio i sztuczna inteligencja). UNESCO wyjaśnia, że sztuczna inteligencja otwiera nowy rozdział dla radiofonii – nie tylko pod kątem innowacji, ale przede wszystkim w kontekście pogłębiania więzi ze słuchaczami. Według dokumentów organizacji, gdy AI jest wykorzystywana etycznie i odpowiedzialnie, wspierając zawodową ocenę, kreatywność i wartości służby publicznej, może stać się sprzymierzeńcem w budowaniu zaufania audytorium.
Przesłanie UNESCO jest jednoznaczne: „AI is a tool, not a voice” (Sztuczna inteligencja jest narzędziem, a nie głosem). Jak podkreśla organizacja, sama technologia nie buduje zaufania – robią to nadawcy radiowi.
Historia święta
Światowy Dzień Radia został proklamowany przez państwa członkowskie UNESCO 3 listopada 2011 roku podczas 36. Sesji Konferencji Generalnej. W grudniu 2012 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ zatwierdziło ten dzień jako oficjalne święto obchodzone przez wszystkie agencje, fundusze i programy Narodów Zjednoczonych oraz ich partnerów.
Data 13 lutego upamiętnia inaugurację działalności Radia Narodów Zjednoczonych, która miała miejsce w 1946 roku. Pierwsze oficjalne obchody Światowego Dnia Radia odbyły się w 2012 roku. Inicjatywa powstania święta zrodziła się w Hiszpanii, w Academia Española de la Radio, 20 września 2010 roku.
Radio w Polsce – sto lat tradycji
Za początek radiofonii w Polsce uznaje się 1 lutego 1925 roku, kiedy ze stacji nadawczej Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego w Warszawie przy ulicy Narbutta o godzinie 18.00 nadano pierwszy program. Regularne emisje programów radiowych rozpoczęły się od 18 kwietnia 1926 roku.
W Polsce dodatkowo obchodzony jest Dzień Radia, który przypada 11 kwietnia. Ta data nawiązuje do uchwalenia przez Stowarzyszenie Radiotechników Polskich w dniu 11 kwietnia 1923 roku dokumentu zawierającego opinie na temat wytycznych do ustawy radiotelegraficznej – był to istotny krok w rozwoju polskiej radiofonii.
Sztuczna inteligencja w służbie radiofonii
Dyrektor Generalny UNESCO Khaled El-Enany w swoim przesłaniu z okazji Światowego Dnia Radia 2026 podkreślił transformacyjny moment, w którym znajduje się radio. Wskazał, że AI może pomóc w automatyzacji rutynowych zadań – takich jak planowanie ramówki, prognozy pogody, aktualizacje sportowe czy procesy administracyjne – dzięki czemu zespoły mogą skupić się na kreatywności i nawiązywaniu kontaktu ze słuchaczami.
Sztuczna inteligencja wspiera również głębsze poznawanie potrzeb publiczności, bardziej trafną reklamę, spersonalizowane doświadczenia słuchania oraz wzmacnianie głosów niedostatecznie reprezentowanych grup. Narzędzia wspierające weryfikację faktów, walidację informacji i odkrywanie zasobów archiwalnych pozwalają radiu dostarczać treści wyższej jakości, przy jednoczesnym zachowaniu ludzkiego osądu w centrum procesu twórczego.
Etyczne wykorzystanie technologii
UNESCO opublikowało przewodnik „13 Ideas for Celebrating 13 February” (13 pomysłów na celebrowanie 13 lutego), w którym zachęca stacje radiowe do refleksji nad odpowiedzialnym wykorzystaniem AI. Wśród kluczowych kwestii znalazły się: transparentność w ujawnianiu wykorzystania sztucznej inteligencji, ochrona danych osobowych słuchaczy, zapobieganie uprzedzeniom algorytmicznym oraz wykorzystanie AI do zwiększenia dostępności radia dla osób z niepełnosprawnościami.
Organizacja podkreśla, że gdy głos słyszany na antenie jest syntetyzowany lub generowany przez sztuczną inteligencję, słuchacze mają prawo o tym wiedzieć. Przejrzyste ujawnianie takiej informacji pomaga utrzymać zaufanie, zapobiega wprowadzaniu w błąd i szanuje prawo odbiorców do świadomego osądu tego, co słyszą.
Globalne obchody
Światowy Dzień Radia obchodzony jest w krajach członkowskich ONZ poprzez audycje tematyczne, debaty panelowe, wydarzenia edukacyjne oraz inicjatywy skierowane do społeczności lokalnych. UNESCO zachęca rozgłośnie radiowe do rejestrowania swoich wydarzeń na specjalnej mapie dostępnej na stronie organizacji, co umożliwia wymianę doświadczeń i nawiązywanie współpracy między stacjami z różnych krajów.
W Polsce lokalne rozgłośnie przygotowują specjalne audycje pokazujące kulisy pracy radiowców, organizują spotkania ze słuchaczami oraz prezentują historię i współczesność radiofonii. Radio pozostaje jednym z najbardziej powszechnych środków przekazu, docierając do niemal każdego zakątka kraju, również tam, gdzie dostęp do internetu jest ograniczony.
Przyszłość radia
Mimo dynamicznego rozwoju platform cyfrowych radio nie traci na znaczeniu. Wręcz przeciwnie – dzięki swojej dostępności, bezpośredniości i bliskości ze słuchaczami pozostaje istotnym medium informacyjnym i kulturalnym. Transformacja cyfrowa i rozwój sztucznej inteligencji otwierają przed radiem nowe możliwości, pod warunkiem że będą one wykorzystywane w sposób odpowiedzialny i etyczny.
Jak podkreśla UNESCO w swoich materiałach, przyszłość radia zależy od tego, czy uda się zachować równowagę między innowacją technologiczną a ludzkim głosem, relacjami z prezenterami oraz poczuciem więzi i przynależności, które radio buduje wśród swoich słuchaczy.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
