Każdego roku 14 marca w wielu krajach obchodzony jest Save a Spider Day – Dzień Pająka. To święto, które ma uświadamiać ludzi o ekologicznym znaczeniu pająków, ich roli w życiu człowieka i w utrzymaniu zrównoważonego ekosystemu. W Polsce od 2024 roku pieczę nad jego obchodami sprawuje Wydział Biologii Uniwersytetu w Białymstoku – jako pierwsza polska uczelnia, która podjęła się organizacji tego wydarzenia.
Trzecia edycja w Białymstoku
W marcu 2026 roku Koło Naukowe Biologów im. dr. Włodzimierza Chętnickiego oraz Uniwersyteckie Centrum Przyrodnicze im. prof. Andrzeja Myrchy Uniwersytetu w Białymstoku zorganizowały trzecią edycję Dnia Pająka. W programie tegorocznego wydarzenia znalazły się wykłady prowadzone przez przedstawicieli ośrodków akademickich z całego kraju. Arachnolodzy i miłośnicy pająków poruszali tematy dotyczące m.in. nici pajęczej, relacji pająków z grzybami, obcych gatunków pająków w Polsce, Europejskiego Pająka Roku, polskich ptaszników oraz pajęczych inspiracji dla inżynierów. Przez cały dzień na terenie Wydziału Biologii działały stoiska i wystawy, przy których można było przyjrzeć się pająkom z bliska, poznać egzotyczne gatunki i porozmawiać z hodowcami. Na najmłodszych odwiedzających czekały pajęcze gry i zabawy przygotowane przez studentów. Wydarzenie miało charakter otwarty i nie wymagało wcześniejszych zapisów.
Tysiące prac z całej Polski i wyjątkowa wystawa
Integralną częścią tegorocznych obchodów była wystawa plastyczna zatytułowana Dzień z życia pająka, otwarta 13 marca 2026 r. w holu Wydziału Biologii przy ul. Konstantego Ciołkowskiego 1J w Białymstoku. Ekspozycja powstała w oparciu o prace nadesłane na Ogólnopolski Konkurs Plastyczny pod tym samym tytułem. Łącznie do konkursu wpłynęły 1282 prace plastyczne w formie historyjek obrazkowych i komiksów o charakterze informacyjnym, których bohaterami były pająki. Autorami prac byli uczniowie przedszkoli, szkół podstawowych, ponadpodstawowych oraz osoby dorosłe z całej Polski. Jury w składzie:
- dr Janusz Kupryjanowicz (biolog i arachnolog, przewodniczący),
- dr Anna Matwiejuk (dyrektor Uniwersyteckiego Centrum Przyrodniczego) oraz
- mgr Andrzej Bakumenko-Chętnicki (artysta rzeźbiarz)
przyznało łącznie 25 nagród w pięciu kategoriach wiekowych, w tym trzy nagrody główne i dwa wyróżnienia w każdej z nich. Rozstrzygnięcie konkursu nastąpiło 5 marca 2026 r.
Otwierając wystawę, dr Anna Matwiejuk skierowała do uczestników słowa podziękowania: „Wszystkim uczestnikom konkursu składam gorące podziękowania za wzięcie udziału w naszym konkursie plastycznym, dziękuję również za zaangażowanie, kreatywność oraz refleksję, którą włożyliście w swoje prace. Wasze zaangażowanie i poświęcony czas są niezwykłe. Gratuluję twórczego podejścia do tematu i życzę dalszych sukcesów plastycznych!”
Na wystawie, czynnej w holu głównym Wydziału Biologii od 13 marca do 12 czerwca 2026 r., zaprezentowano 25 nagrodzonych i wyróżnionych prac. Można tam również obejrzeć okazy pająków z kolekcji Centrum Przyrodniczego UwB, fotografie pająków wykonane przez dr. Janusza Kupryjanowicza, a także pamiątkowe eksponaty ze wszystkich trzech edycji Dnia Pająka.
Dlaczego właśnie 14 marca?
Save a Spider Day, obchodzone corocznie 14 marca, to inicjatywa o zasięgu międzynarodowym, której celem jest budowanie pozytywnego wizerunku pająków i edukowanie społeczeństwa na temat ich znaczenia ekologicznego. Pająki pełnią nieocenioną funkcję w regulacji liczebności owadów, w tym licznych szkodników roślin uprawnych i wektorów chorób. Tymczasem powszechna arachnofobia – czyli lęk przed pająkami – sprawia, że zwierzęta te są często nierozumiane lub krzywdzone. Idea Save a Spider Day nawiązuje do postulatu ochrony tych pajęczaków i zachęca do refleksji nad ich miejscem w ekosystemie.
Wydział Biologii UwB był pierwszą polską uczelnią, która podjęła się organizacji tego święta. Pierwsza edycja odbyła się w 2024 roku i – jak podkreślają sami organizatorzy – pokazała, że wśród Polaków jest wielu pasjonatów arachnologii, zarówno młodszych, jak i starszych.
Pająk – nie wróg, lecz sprzymierzeniec
Jednym z kluczowych celów Dnia Pająka jest demistyfikacja tych zwierząt. W programach kolejnych edycji znalazły się tematy dotyczące zarówno biologii i ekologii pająków, jak i ich relacji z człowiekiem – od medycznych zastosowań jadu, przez arachnofobię, po biologiczną kontrolę szkodników. Pająki pojawiały się również w kontekście innowacji technologicznych: właściwości nici pajęczej od lat inspirują inżynierów materiałoznawców. Organizatorzy kładą nacisk na to, że wydarzenie jest adresowane do wszystkich – zarówno do miłośników pająków, jak i do zdeklarowanych arachnofobów. Celem jest nie tyle przekonanie kogokolwiek do hodowania pająków w domu, ile zrozumienie, że zwierzęta te stanowią ważne ogniwo w łańcuchu troficznym i zasługują na ochronę.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
